जलदेशय् सिद्धिदनेगु पर्वया झ्वलय् न्हूपिं द्यःत दुकायेगु ज्या क्वचाल

जलदेशय्  सिद्धिदनेगु पर्वया झ्वलय् न्हूपिं द्यःत दुकायेगु ज्या क्वचाल


भदाै २९ - यलया जलदेय् (हरसिद्धि) इ न्ह्यानाच्वंगु एतिहासिक व सांस्कृतिक  महत्वं जाःगु १२ दँया सिद्धिदनेगु पर्वया झ्वलय् न्हूपिं द्यःत दुकायेगु ज्या क्वचाःगु दु। सिद्धिदनेगु पर्वया झ्वलय् जुइगु न्हापांगु ज्याखँ कथं न्हूपिं द्यःत दुकायेगु ज्या क्वचाःगु खः।

हरसिद्धि द्यःथाय् मुक्कं २९ म्ह द्यः(पुजारी) त दइसाः इपिंमध्ये च्याभू धकाः १० म्ह व देवगण धकाः १९ म्ह दइ। थुपिं मध्ये सिद्धिदनेगुया पर्वया झ्वलय् १२ दँया दुने मदुपिं द्यःपिनिगु ठासय् मदुम्ह द्यःया तःधिकम्ह काय् वा तःधिकम्ह काय् द्यः जुइत योग्य मजुसाः थःलाम्हसित द्यःकथं दुकाइगु खः।

थुगुसिइ च्याभूमध्ये ४ म्ह व देवगणपाखें ८ म्ह यानाः मुक्कं १२ म्हसित दुकागु खः। द्यःत दुकाइबलय् नं छक्कलं मजुसें छसिकथं दुकाइगु परम्परा दु।

थथे द्यःपिं दुकाइबलय् नं दकलें न्हापां जिचा मचा धकाः च्याभूपाखें छम्ह ल्यःया दुकाइगु खः। अनं लिपा खोलामचा यायां छसिकथं द्यःत दुइकागु परम्परा दु।

थथे न्हूपिं द्यःत दुकाइगु ज्या च्याभूतयसं जक याइसाः थथे दुकाइगु दिंयात ह्येँय् पुजा धकाः धाइ। पुजाया दिंखुन्हू च्याभूत सुथय् जिचा मचा धकाः ल्यइम्हसिथाय् वनाः कौला काःवनिइ, पुजा यायेत माःगु ज्वलं ठीक जू,मजू धकाः धयावइ।

छुं इ लिपा च्याभूत लाछिइ देगःदुथाय् मुनाः न्हूम्ह जिचा मचा जुइम्हसिथाय् वनिइ। जिचामचा जुइम्हसियां सुथंनिसें ल नापं मत्वसें नीचि याना च्वनेमाःगु नियम दु। च्याभूत वयेधुक्कां जिचामचा जुइम्हसियां म्वः ल्हुया तूयुगू गां न्येयाः पुजा यायेत माःगु फुक्कं ज्वलं कलखँय् तयाः द्यःथाय् पुजा वनिइ। वयात म्वः ल्हुइधुक्कां सुनांनं थिइमज्यू, नवायेमज्यूगु नियम दु। द्यःथाय् वनाः लुँया खवं चायेकाः छपा जक जवपाखेंया खापा चायेकाः दुहाँवनिइ। सापारू खुन्हू तिनावगु देगःया लुखा वहे दिंनय् तिनी जिचा मचा चायेकाः दुहाँवनिगु खः।

जिचामचाया ल्यू ल्यू मेम्ह छम्ह पुलांम्ह च्याभू दुहाँवना विशेष पुजा यानाः खवं खापा चायेकाः पिहाँवइ। जिचामचां खापा तिनाः लुँया खवं तिना पिहाँवइ।

अनंलिपा जिचामचां नवासाः ज्यू। पुजा क्वचायेधुक्कां छेँय् वनाः हेँय् पुजाया लागि तयारी याइ। जिचा मचा जुइम्हसियां तूयूगु वसः जक पुनेमाःगु नियम दु। वंदिंनिसें वं तूयूगू वसःजक पुनिइ। छेँय्या मूलुखाय् मोहनी फया बलि पुजा याइ। थ्वयां लिपा व द्यःथें जुइ। सुं नं थःलापिं मन्त धासाः वं दुखय् च्वनेम्वाः, द्यःया पुजा यानाः च्वनिइ।

पुजा क्वचायेधुक्कां जिचामचायात चिपं थिइकिइसा नापं सकंसियां नं चिप थिइ। सनिलय् च्याभूतय्सं सिकाभू यानाः पुजा क्वःचायेकिइ। वखुन्हूनिसें न्हूम्ह द्यः जुम्ह देगलय् वनाः धःवनिइ। न्हियान्हिथं म्वः ल्हुया नीचि यानाः चान्हय् पुजा लिसें मतः बिइगु ज्या याइ।

थुकथं हे मेपिं न्हूपिं द्यःतय्त नं देगलय् दुकाइगु परम्परा दु।  थथे १२ दँया दुने खाली जुगु ठासय् फुक्क द्यःत दुकायेधुक्कां गुरू ल्ययेगु, नासः पुजा यायेगु, प्याखं बाजं स्यनेगु थज्याःगु धार्मिक ज्याखँ याइ।

प्राचिन सिद्धिदनेगुया पर्वया तयारी स्वरूप वंगु सापारू खुन्हूया बहनी न्येकू मंकाः बाजं खलकं बाजं थाना दिगु द्यः, पीठ द्यः चाहिला जलदेय्या मूध्वाखां पिनेतक बाजं थागु खः। अनंलिपा बाजं थायेगू दिकाः बाजं खलकं बाजं लितहइगु चलन दु। थथे यायेधुक्कां जलदेशय् छुं नं कथंया बाजं थायेमज्यूगु मान्यता दु। अथेहे छुं नं भ्वय् यायेमज्यूगु प्रचलन दु।

हरिसिद्धि भवानीया देगलय् दुनेपिने तयातःगु गंत नं फुक्क थाय्मजिकं चिनातइसाः सापारूया चान्हय् निसें देगःया मूलुखा तिनाः द्यःपि(पुजारी) बाहेक मेपिं सु नं दुहाँवनिमखु।

अथेहे देगः मर्मत यायेगु, न्हूगु मतु दयेकेगु, वसःत सुइकिगु, भेखासी कावनेगु, स्वनिगःया थीथी ठासय् पीठ कावनेगु, नासः पुजा, स्वां तपुलिं पुयाः प्याखं ल्हुइगु, कलश स्थापना यायेगु, मिसाःभु, मिजंभुधकाः देय् भ्वय् नकेगु , मूप्याकिगु जात्रा, ठाय् ठासय् द्यःखः यंकिगु धकाः ठाय् ठासय् जात्रा क्यनिगु याइ।